Przejdź do treści głównej
Lewy panel

Wersja do druku

Przyjdzie urna do wyborcy?

17.02.2009
Autor: Filip Miłuński, Fot.: www.sxc.hu, Wikipedia (min.)

Osoby z niepełnosprawnościami często nie mogą w Polsce korzystać z podstawowego prawa obywatela demokratycznego państwa – z prawa głosu. Pojawia się jednak światełko w tunelu. Sejm przegłosował ustawę, która zmienia ordynację wyborczą czerwcowych wyborów do Parlamentu Europejskiego.

Jeśli prezydent jej nie zawetuje, głosowanie potrwa dwa dni, a osoby z niepełnosprawnością będą mogły oddać swój głos przez pełnomocnika. Czy dwudziestoletnia już polska demokracja zadba wreszcie o prawa wyborcze wszystkich obywateli?

Fot.: www.sxc.hu

Jako pierwsza postulowała o dopuszczenie możliwości głosowania przez pełnomocnika Państwowa Komisja Wyborcza, przed wyborami do Sejmu w 1992 roku. Wtedy nie udało się przeforsować koncepcji takiego „głosowania na odległość”. Przez kolejne lata rzecznicy praw obywatelskich apelowali do Sejmu i PKW o wprowadzenie koniecznych zmian. Niestety bezskutecznie.

W teorii konstytucyjne prawo
„Wybory są aktem obywatelskiej odpowiedzialności za sprawy państwa i narodu. Powszechny udział w głosowaniu jest nie tylko konstytucyjnym prawem, ale także zobowiązaniem do wyrażania opinii – komu powierzyć decydowanie o naszej przyszłości. Przepisy prawa wyborczego powinny ułatwiać obywatelom udział w wyborach. Tymczasem Ordynacja wyborcza i inne ustawy regulujące procedury wyborcze przewidują obowiązek osobistego stawiennictwa w obwodowych komisjach wyborczych. Takie rozwiązanie nie jest wystarczające” – czytamy w oświadczeniu Rzecznika Praw Obywatelskich, Janusza Kochanowskiego, wydanym w dzień po ostatnich wyborach parlamentarnych, 22 października 2007 roku.

Głosowanie przez pełnomocnika nie jest na świecie nowością. Od lat osoby z niepełnosprawnością mogą korzystać z tej formy uczestnictwa w życiu publicznym w Wielkiej Brytanii, Holandii, Belgii czy Kanadzie. Dzięki temu można oddać głos, nie wychodząc z domu. Dla tych, którzy pomimo niepełnosprawności są mobilni, wyzwaniem bywa samo dostanie się do lokalu obwodowej komisji wyborczej.

W Polsce jedynie nieco ponad 20 proc. wszystkich lokali wyborczych jest dostosowanych do potrzeb osób z niepełnosprawnością. W ostatnich wyborach osoba na wózku mogła dostać się do zaledwie 5467 z 25468 lokali wyborczych. Jeszcze gorzej jest poza granicami kraju. Spośród 204 lokali wyborczych mieszczących się w polskich placówkach dyplomatycznych ani jeden nie jest w pełni dostosowany.

– Konstytucyjne prawo do głosowania jest teoretyczne. Kilka lat temu grupa osób niepełnosprawnych ruchowo była w Rzymie w momencie, gdy odbywało się referendum o wejściu Polski do Unii Europejskiej. Zgłosili chęć głosowania w polskiej ambasadzie. Okazało się, że lokal wyborczy w ambasadzie mieścił się na piętrze, na które prowadziły wąskie, kręte schody. Pomimo olbrzymiego wysiłku nie udało się dostać do lokalu wyborczego. Złożono protest w Sądzie Najwyższym i protest został uznany, ale sąd jednocześnie stwierdził, że ten incydent nie miał wpływu na wynik głosowania – opowiada poseł z niepełnosprawnością, Sławomir Piechota.

Fot.: www.sxc.hu

Przez Europę do Polski
Pojawiła się jednak szansa na zmianę dyskryminującego prawa wyborczego. Póki co dotyczy ona jedynie wyborów do Parlamentu Europejskiego, ale jeśli ten pierwszy krok się powiedzie, możliwe że zmiany obejmą również ordynację wyborczą wyborów parlamentarnych i prezydenckich.

12 lutego br. Sejm RP przegłosował Ustawę o ordynacji wyborczej do Parlamentu Europejskiego. Wprowadza ona głosowanie dwudniowe i instytucję pełnomocnika.

- Pełnomocnika może ustanowić wyłącznie osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym lub umiarkowanym, lub osoba, która najpóźniej w dniu wyborów ukończyła 75. rok życia. Pełnomocnictwo musi być wystawione na piśmie, w obecności urzędnika, który w tym celu będzie odwiedzał wyborców z niepełnosprawnością w domach – wyjaśnia poseł Marek Wójcik.

 


Przeciwko ustawie zagłosował klub Prawa i Sprawiedliwości. - Otwieramy tutaj po prostu drogę do patologii. Rozwiniemy czarny rynek głosów staruszków, które będą kupowane przed wyborami – mówił w trakcie debaty w Sejmie poseł PiS, Stanisław Pięta.

- Nowe przepisy są bezpieczne – ripostował poseł PO, Marek Plura. - Pisemne oświadczenie niepełnosprawnego wyborcy, że mianuje kogoś na swojego pełnomocnika, powinno być złożone w obecności wyznaczonego urzędnika, który będzie odwiedzał wyborców w domach. Aby zapobiec nadużyciom, ograniczyliśmy liczbę osób, które może reprezentować jeden pełnomocnik – dodał przewodniczący parlamentarnego Zespołu ds. Osób Niepełnosprawnych.

 Schody. Fot.: Kris Delcour/www.sxc.hu
Fot.: Kris Delcour/Sxc.hu

Zgodnie z nową ordynacją każdy może być pełnomocnikiem tylko jednej osoby (dwóch w przypadku najbliższej rodziny) i musi być zameldowany w tej samej gminie co osoba udzielająca pełnomocnictwa.

Nadużyć nowej ordynacji wyborczej nie obawia się również Joanna Załuska z Fundacji Batorego, prowadząca program „Masz Głos, Masz Wybór”.

– Nie jesteśmy gorsi niż inne europejskie kraje. Instytucja pełnomocnika jest stosowana z powodzeniem w Europie i nie doprowadziła do żadnych poważnych nadużyć. Przypominam, że podobne obawy były przed akcesyjnym referendum do Unii Europejskiej. Okazały się bezpodstawne i czarnowidztwo się nie sprawdziło. Myślę więc, że dojrzeliśmy jako społeczeństwo również do pełnomocnictwa wyborczego – wyjaśnia Joanna Załuska.

Krok po kroku
To, czy proponowane zmiany wejdą w życie już podczas czerwcowych wyborów do Parlamentu Europejskiego, zależy teraz od prezydenta. Po zatwierdzeniu ustawy przez Senat ma on pięć tygodni na podpisanie lub zawetowanie ustawy. Jeśli zdecyduje się na weto, dokument wróci pod obrady Sejmu i z pewnością nie zostanie zatwierdzony na czas.

- Dziewiątego marca prezydent rozpisze wybory do Parlamentu Europejskiego. Wszelkie zmiany muszą być wprowadzone przed tym terminem. Istnieje też zwyczaj, że prawa wyborczego nie powinno się zmieniać na sześć miesięcy przed wyborami. Liczymy jednak, że zostanie to potraktowane jako udogodnienia techniczne, a nie jako poważne zmiany w ordynacji wyborczej – mówi Joanna Załuska.

 Parlament Europejski. Fot.: www.sxc.hu

Nawet jeśli prezydent podpisze ustawę, zmiany nie obejmą jeszcze wyborów parlamentarnych i prezydenckich. W Polsce ordynacje wyborcze mają różne uregulowania. Musimy też poczekać na udogodnienia dedykowane dla osób z innymi rodzajami niepełnosprawności niż ruchowa. Przede wszystkim chodzi o e-voting, czyli możliwość głosowania za pośrednictwem internetu. Rozwiązanie takie funkcjonuje już w kilku europejskich krajach, np. na Litwie. Dzięki niemu można głosować bez wychodzenia z domu i bez konieczności angażowania w to osób trzecich: pełnomocnika czy urzędnika z komisji wyborczej. To rozwiązanie jest bardzo wygodne np. dla osób niewidomych.

- Niestety nie wierzę, że e-voting uda się wprowadzić już do następnych wyborów, ale jeśli już teraz nie podejmiemy działań, opóźni się to jeszcze bardziej. Powinniśmy jak najszybciej przeprowadzić pilotaż takiego rozwiązania, aby sprawdzić, jak to będzie funkcjonować – przekonuje Joanna Załuska.

Dodaje, że polscy wyborcy bardzo potrzebują łatwego i bezpośredniego dostępu do informacji o terminach wyborów oraz miejscach i sposobie głosowania.

- Znane wszystkim obwieszczenia wyborcze wywieszane na drzwiach budynków i szkół to za mało. Pracujemy nad tym, aby informacja o wyborach była wysyłana do każdego obywatela pocztą. Jeśli użyje się do tego tzw. druków bezadresowych, koszty tego przedsięwzięcia nie będą wielkie, a zysk społeczny będzie olbrzymi – podsumowuje ekspert z Fundacji Batorego.

Wybory do Parlamentu Europejskiego odbędą się prawdopodobnie w dniach 7-8 czerwca 2009 roku. W poprzednich wyborach do PE wzięło udział zaledwie 21 proc. Polaków uprawnionych do głosowania, czyli dwa razy mniej niż średnia liczba wyborców w innych krajach Unii Europejskiej.

Dodaj komentarz

Uwaga, komentarz pojawi się na liście dopiero po uzyskaniu akceptacji moderatora | regulamin

Komentarze

  • Żeby mieć trzeba chcieć [głosy]
    AMELKA-1
    22.06.2009, 12:02
    Partia która w programie wyborczym i spowodowała by ułatwienia głosowania niepełnosprawnym mogła by zyskać tysiące głosów poparcia [mój to na pewno]. Umiejętna kampania przyniosła by wiele głosów od osób niepełnosprawnych i na pewno na Partię która ma takie głosowanie w programie i je realizuje. TYLKO TRZEBA PO TE GŁOSY P R Z Y J Ś Ć !
    odpowiedz na komentarz
  • wyborca niepełnosprawny ruchowo
    AMELKA-1
    18.06.2009, 19:08
    Głosować nie byłem bo nie mogłem.Jestem niepełnosprawny i nie wychodzę z domu,nawet pójcie do toalety wymaga odemnie tyle wysiłku co np:przebiegnięcie maratonu.Głosować nie mogłem np:listownie,telefonicznie,internetem lub przez pełnomocnika,bo pan Prezydent nie raczył podpisać odpowiedniej ustawy.A pamiętam że jako młody chłopak [harcerz] w latach 60-tych ub. wieku wraz ze specjalną Komisją Wyborczą chodziłem do ludzi obłożnie chorych aby oddali głos.ALE TO BYŁO ZA KOMUNY! Ówczesna WŁADZA miała pretekst aby chwalić się 99 proc. frekwencją.
    odpowiedz na komentarz
  • A dlaczego nie za pomocą...
    Jadwiga Karczewska
    20.02.2009, 09:50
    A dlaczego nie za pomocą Internetu? Przecież jesteśmy krajem w " pełni zinformatyzowanym", tak orzekli specjaliści z firmy, którzy robili badania na zlecenie Unii Europejskiej, na temat pokrycia Polski dostępnością do Internetu. Wtedy nie potrzebni byliby pełnomocnicy, dostosowane lokale, etc. Póki nie każdy może to robić z własnego komputera, ta sprawa piowinna być dawno załatwiona tak, by każdy mogł zagłosować niezależnie od rodzaju niepełnosprawności). To powinno leżeć w interesie osób, którzy startują w wyborach, niezależnie do jakiego szczebla (gminnego czy krajowego.) To nie rządzący robią nam jakąkolwiek łaskę, że nam umożliwjają udział w wyborach. Tak naprawdę, to my robimy kandydatom wielką przysługę, że za nasze pieniądze mają ciepłe i nieźle opłacane posady - naprawdę nic specjalnego dala społeczeństwa nie czyniąc. Jednym słowem -żyć nie umierać. A jeśli, któryś z potencjalnych żądzących twierdzi, że to jest taki ciężki kawałek chleba, to niech zrezygnuje. Przecież nie ma żadnego przymusu. Czyż nie tak?
    odpowiedz na komentarz
  • W moim mieście są dwie opcje polityczne
    interpio
    19.02.2009, 19:27
    jedni są za budową fosy miejskiej, drudzy za budową fontanny. Mnie nie interesuje ani jedno ani drugie, na kogo więc mam głosować?
    odpowiedz na komentarz
  • Przyjdzie urna do wyborcy?
    Ela
    19.02.2009, 18:33
    A co to za wybory. Wszystko co nie dla nas.Jak nie massz kasy nic nie zyskasz nawet oddając głos. Co to za renty emerytury to jałmużny za które nie jest nas stać się utrzymać a mamy oddawać głosy na kogo?I po co? Chyba tylko po to by innym kieszenie zapełniać.Wątpie czy bedę głosowała choć jestem w stanie dojść......
    odpowiedz na komentarz
  • jeszcze więcej do zrobienia
    x
    19.02.2009, 14:42
    A jak ma głosować wyborca niewidomy, jak już dotrze do lokalu ? Nie ma szans zapoznania się z drukami PKW -bez pomocy osoby trzeciej, nie ma szans na odczytanie karty do głosowania, ani zaznaczenia swojego wyboru. Nie ma obowiązku tłumaczenia na język migowy obwieszczeń PKW czy audycji wyborczych nadawanych w TV.
    odpowiedz na komentarz
  • MAMY GŁOSOWAĆ CHOĆ JEST DYSKMINACJA NIEPEŁNOSPRAWYCH?
    inwalida 1 grupy
    17.02.2009, 23:24
    POLSKA RATAFIKOWAŁA PRAWA CZŁOWIEKA UNI LECZ ISTNIEJE DEMAGOGIA NA TEMAT NIEPEŁNOSPRAWYCH UNI DOSTAJĄ DODATEK PILEGNACYJNY ZALEŻNOŚCI OD KRAJU500-1350 ERO UNAS 163.15ZŁ =OKOŁO 34.36 ERO, LEKI NA PRZEWLEKŁĄ CHOROB$E ZADARMO, JAK DALIZUJESZ OTRZEWNOWO IDALIZUJESZ W DOMU DODATEK PRĄDOWY I GAZOWY BO LEŻYSZ CZASIE DALIZY PŁYN MUSI MIEĆ OKREŚLONĄ TEMPERATURE I CO DOBREGO ZRBIŁI ERODEPUTOWANI DO NIEPEŁNOSPRAWNYCHIDZ I WSPINAJ DO BUDYNKU TAKA ZAPŁATA , WIEKSZE MAJĄ WIEZIENIU KOMISJA PRZYCHODZI DO SKAZANEGO DO INWALIDY NIGDY POŚWECAĆ STAN ZDROWA DO GŁOSOWANIAn.p. NIEMCZECH CHORY DOSTAJE RECEPTY PRZYCHODZI PIELEGNIARKA SRODOWISKOWA ZABIERA RECETY IDZIE DO LANDU I PRZYNOSI LEKI UNAS PANUJE BURDEL LEKAMI RÓŻNE CENY NAWET REFUNDOWANE.I GŁOSUJ NIGDY DOMU JEST TRUDNO WYJŚĆ>
    odpowiedz na komentarz
Prawy panel

Wspierają nas